ลิลลี่เดิมพัน 2.75 พันล้านดอลลาร์ใน AI ด้านเภสัชกรรม: ช่วงเวลาของ GPT สำหรับบริษัทยาแบบดั้งเดิมมาถึงแล้ว?

เงินทุนที่อนุรักษ์นิยมที่สุดในอุตสาหกรรมยา เริ่มไหลไปสู่เทคโนโลยีที่ก้าวหน้าที่สุด

เมื่อวันที่ 29 มีนาคม ตามเวลาท้องถิ่น บริษัทยายักษ์ใหญ่ของสหรัฐอเมริกาอย่าง Eli Lilly และบริษัท AI ด้านยา Insilico Medicine ได้ประกาศความร่วมมือเชิงกลยุทธ์ ตามข้อตกลง Eli Lilly จะจ่ายเงินล่วงหน้า 115 ล้านดอลลาร์สหรัฐ พร้อมด้วยเงินตามเงื่อนไขความสำเร็จในอนาคต ซึ่งมูลค่ารวมที่อาจเกิดขึ้นได้สูงถึง 2.75 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ และรวมถึงส่วนแบ่งการขายในอนาคตด้วย

ตัวเลขนี้สร้างความสั่นสะเทือนให้กับอุตสาหกรรม: ช่วงเวลา “GPT” ของ AI ด้านยาได้มาถึงแล้วหรือยัง?

01 AI สร้างยา: จาก “เรื่องเล่า” สู่ “เงินจริง”

ก่อนหน้านี้ การค้นพบยาด้วย AI ดูเหมือนจะเป็นเรื่องเล่าที่ถูกบอกต่อกันซ้ำๆ แต่ขาดตอนจบ มีบริษัทสตาร์ทอัพระดมทุน บริษัทยักษ์ใหญ่เข้าสู่ตลาด วงการวิชาการให้การสนับสนุน แต่ก็ยังขาดผลงานยาที่เป็นประโยชน์ต่อผู้ป่วยอย่างแท้จริง การทำข้อตกลงของ Eli Lilly ครั้งนี้ เป็นสัญญาณที่ชัดเจนของการเปลี่ยนแปลงท่าที

ในความเป็นจริง บริษัทยาแบบดั้งเดิมกำลังเร่งการปรับตัวด้วย AI อย่างรวดเร็วเป็นกลุ่มก้อน ในเดือนมีนาคมปีนี้ Eli Lilly ประกาศจัดตั้งห้องปฏิบัติการ AI ร่วมกับ Nvidia มูลค่า 1 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ; ในเดือนเดียวกัน Novo Nordisk ก็ได้ร่วมมือกับ Nvidia เช่นกัน ในเดือนกุมภาพันธ์ Takeda Pharmaceutical ได้ลงนามข้อตกลงความร่วมมือกับบริษัท AI อย่าง Iambic Therapeutics มูลค่ากว่า 1.7 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ สิ้นเดือนมีนาคม Quotient Sciences และ Intrepid Labs ประกาศจะนำโมเดลแมชชีนเลิร์นนิงมาใช้ในการพัฒนายาในระยะเริ่มต้น

นี่ไม่ใช่กรณีพิเศษ ต้นปี 2026 บริษัทยาชั้นนำอย่าง Eli Lilly, Sanofi, Novo Nordisk, Bayer ฯลฯ ได้ลงนามสัญญาขนาดใหญ่กับแพลตฟอร์ม AI อย่างหนาแน่น ข้อมูลอุตสาหกรรมแสดงให้เห็นว่าตลาดการค้นพบยาด้วย AI ในปี 2025 มีมูลค่าประมาณ 2.9 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ คาดว่าในปี 2026 จะเพิ่มเป็น 5.1 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ และในปี 2035 อาจเกิน 13.4 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ

อย่างไรก็ตาม การไหลเข้าของเงินทุนไม่ได้หมายความว่าความท้าทายหลักได้หายไปแล้ว

02 ออกแบบ “โมเลกุลใหม่” ด้วย AI อย่างไร?

Insilico Medicine ไม่ใช่ผู้เล่นใหม่ บริษัทที่ก่อตั้งโดยนักวิทยาศาสตร์ชาวจีนและมีสำนักงานใหญ่ในฮ่องกงแห่งนี้ เป็นหนึ่งในไม่กี่บริษัทที่สามารถผลักดันโมเลกุลยาที่สร้างโดย AI เข้าสู่ขั้นตอนการทดลองทางคลินิกได้ เทคโนโลยีหลักของบริษัทอยู่ที่การใช้ Generative AI ในการ “ออกแบบ” โครงสร้างโมเลกุลใหม่โดยตรง แทนที่จะเพียงแค่คัดกรองจากคลังสารประกอบที่มีอยู่

กระบวนการค้นพบยาแบบดั้งเดิมมักใช้เวลากว่าสิบปี และใช้งบประมาณหลายหมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ แพลตฟอร์มแบบครบวงจร Pharma.AI ของ Insilico Medicine ครอบคลุมการค้นพบเป้าหมาย การสร้างโมเลกุล และการทำนายผลการทดลองทางคลินิก กล่าวกันว่าสามารถย่นระยะเวลาการค้นพบยาบางชนิดให้สั้นลงเหลือภายใน 18 เดือน

ซีอีโอของบริษัทเคยกล่าวว่า “ในด้าน AI นอกจากตัว Eli Lilly เองแล้ว ไม่มีบริษัทอื่นใดที่แข็งแกร่งกว่าเรา” ข้อความนี้สะท้อนถึงการสนับสนุนที่ Eli Lilly มอบให้ผ่านความร่วมมือมูลค่ามหาศาล สิ่งที่ Eli Lilly มองเห็น อาจเป็น “สายการผลิต” AI ที่สามารถผลิตตัวยาตัวเลือกได้อย่างต่อเนื่อง

03 โครงสร้างข้อตกลงมูลค่า 2.75 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ

กุญแจสำคัญในการทำความเข้าใจข้อตกลงนี้อยู่ที่โครงสร้างการจ่ายเงิน 115 ล้านดอลลาร์สหรัฐคือเงินล่วงหน้าที่จ่ายทันที ส่วนเงินที่เหลืออีกกว่า 2.6 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐเป็น “เงินตามเงื่อนไขความสำเร็จ” (Milestone Payment) ซึ่งจะจ่ายเป็นงวดๆ ก็ต่อเมื่อโมเดล AI ของ Insilico Medicine ประสบความสำเร็จในการผลิตเป้าหมายที่ผ่านการยืนยัน และตัวยาตัวเลือกสามารถเข้าสู่และผ่านการทดลองทางคลินิกในแต่ละระยะได้สำเร็จ

โครงสร้างเช่นนี้ทั้งจำกัดความเสี่ยงโดยตรงของ Eli Lilly และให้แรงจูงใจทางการค้าที่แข็งแกร่งแก่ Insilico Medicine: หากไม่สามารถส่งมอบผลงาน ก็จะไม่ได้รับเงินทุนในระยะต่อไป

แต่ปัญหาพื้นฐานยังคงอยู่: ยาที่ค้นพบด้วย AI ในท้ายที่สุดยังต้องผ่านการทดสอบที่เข้มงวดของการทดลองทางคลินิกในมนุษย์ และอุตสาหกรรมยาทั้งหมดมีตัวยาตัวเลือกประมาณ 90% ที่ไม่ผ่านการทดลองทางคลินิกระยะที่สอง โมเลกุลที่ออกแบบโดย AI จะสามารถฝ่าด่านอัตราความล้มเหลวสูงนี้ได้หรือไม่ ยังไม่มีข้อมูลเพียงพอที่จะสนับสนุนในขณะนี้

ผู้สังเกตการณ์ในอุตสาหกรรมชี้ให้เห็นว่าสาขานี้ได้ก้าวจากระยะคาดการณ์เข้าสู่ระยะการยืนยันทางคลินิกในระยะเริ่มต้นแล้ว แต่ “ช่องว่างระหว่างคำมั่นสัญญาและประสิทธิภาพยังคงมีอยู่มาก” ก่อนที่จะมียาตัวใดได้รับการอนุมัติให้วางตลาดในที่สุด ทั้งสาขา AI ด้านยายังคงอยู่ในระยะ “การพิสูจน์แนวคิด” (Proof of Concept) ที่ยาวนาน

04 การบุกเบิกด้วย AI ของอุตสาหกรรมแบบดั้งเดิม

เมื่อ Eli Lilly ตัดสินใจนำ AI เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของกลยุทธ์หลัก ความหมายของมันจึงเกินกว่าความร่วมมือทางธุรกิจเพียงครั้งเดียว ในช่วงสองปีที่ผ่านมา AI แสดงแนวโน้มการแทรกซึมลึกเข้าไปในแต่ละสาขาแนวตั้ง อุตสาหกรรมยาถูกมองว่าเป็นหนึ่งในสาขาที่ AI แทรกซึมได้ช้าที่สุด เนื่องจากมีความอนุรักษ์นิยมสูง อยู่ภายใต้การควบคุมกำกับที่เข้มงวด และมีวงจรยาวนาน แต่สัญญาณในปัจจุบันบ่งชี้ว่า: เงินทุนที่อนุรักษ์นิยมที่สุด เริ่มไหลเวียนแล้ว

เบื้องหลังการเลือกนี้มีตรรกะทางอุตสาหกรรมที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้น ความสำเร็จของ Semaglutide และ Tirzepatide ทำให้ Novo Nordisk และ Eli Lilly มีตำแหน่งนำในสนามแข่งขัน GLP-1 การแข่งขันครั้งนี้ทำให้บริษัทยาทุกแห่งตระหนักว่า: ใครที่สามารถค้นหาเป้าหมายสำคัญ (Target) ถัดไปได้ก่อน ผู้นั้นจะชนะในทศวรรษหน้า และ AI คือเครื่องมือที่ทรงพลังที่สุดในปัจจุบันในการเร่งกระบวนการค้นพบนี้

สัญญาที่อาจเกิดขึ้นมูลค่า 2.75 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐที่ Insilico Medicine ได้รับ ดูเหมือนตั๋วเข้าชมมากกว่า เป็นการประกาศว่าการค้นพบยาด้วย AI กำลังเปลี่ยนจาก “ความอยากรู้ทางวิชาการ” เป็น “ความเป็นจริงทางธุรกิจ” ในอีกสองสามปีข้างหน้า หากโมเลกุลที่ออกแบบโดย AI สามารถแสดงให้เห็นถึงข้อได้เปรียบที่ชัดเจนในการทดลองทางคลินิก การปฏิวัตินี้จึงจะถือว่าเริ่มต้นขึ้นอย่างแท้จริง; ในทางกลับกัน อุตสาหกรรมอาจเผชิญกับการปรับตัวลงอย่างมีเหตุผล

ผลลัพธ์ยังไม่เป็นที่ทราบแน่ชัด แต่เช็ค 115 ล้านดอลลาร์สหรัฐที่ Eli Lilly ออกให้ นับเป็นการลงคะแนนเสียงที่แพงที่สุดเท่าที่เคยมีมาจนถึงปัจจุบัน

⚠️ หมายเหตุ: เนื้อหาได้รับการแปลโดย AI และตรวจสอบโดยมนุษย์ หากมีข้อผิดพลาดโปรดแจ้ง

☕ สนับสนุนค่ากาแฟทีมงาน

หากคุณชอบบทความนี้ สามารถสนับสนุนเราได้ผ่าน PromptPay

SCAN TO PAY WITH ANY BANK