เกิดความสั่นสะเทือนครั้งใหญ่ในวงการโอเพนซอร์ส! ทีมแกนหลักของสถาบันวิจัย Allen AI ย้ายทีมงานทั้งหมดไปยัง Microsoft โครงการ OLMo ได้รับการตัดงบประมาณ

วงการโอเพ่นซอร์สสั่นสะเทือน: ทีมแกนหลักของสถาบันวิจัย Allen AI ย้ายเป็นกลุ่มใหญ่ไป Microsoft โครงการ OLMo ถูกตัดงบประมาณ

วงการปัญญาประดิษฐ์โอเพ่นซอร์สเกิดการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ สถาบันวิจัยปัญญาประดิษฐ์ Allen ประกาศลดการลงทุนด้านงบประมาณสำหรับการพัฒนาโมเดลโอเพ่นซอร์ส รวมถึงโครงการเรือธงอย่าง OLMo และหันไปมุ่งเน้นที่การประยุกต์ใช้ AI แทน

ในเวลาเดียวกัน ทีมแกนหลักของสถาบันวิจัยเกือบทั้งหมดถูก “ห่อ打包” ย้ายไปรวมตัวกันที่ Microsoft การเปลี่ยนแปลงบุคลากรครั้งนี้เกี่ยวข้องกับอดีต CEO Ali Farhadi, อดีต Chief Operating Officer Sophie Lebrecht และนักวิจัยหลัก Hanna Hajishirzi และ Ranjay Krishna สมาชิกบางส่วนเพิ่งเข้าร่วมงานประชุม GTC ของ Nvidia เมื่อสัปดาห์ที่แล้ว และได้หารือเกี่ยวกับอนาคตของโมเดลโอเพ่นซอร์สกับ Jensen Huang

จุดหมายต่อไปของพวกเขาคือ ทีมซูเปอร์อินเทลลิเจนซ์ภายใต้การนำของ Mustafa Suleyman ใน Microsoft ข่าวนี้ก่อให้เกิดความสนใจและการอภิปรายอย่างกว้างขวางบนแพลตฟอร์มโซเชียล X สมาชิกชุมชนโอเพ่นซอร์สหลายคนแสดงความเสียใจต่อเรื่องนี้ โดยมองว่า OLMo เป็นหนึ่งในไม่กี่โมเดลที่ยึดมั่นในแนวคิด “โอเพ่นซอร์สเต็มรูปแบบ” การเปลี่ยนแปลงนี้เป็นความสูญเสียของชุมชนโอเพ่นซอร์ส

ทีมแกนหลักย้ายเข้า Microsoft เป็นกลุ่มใหญ่

การลาออกเป็นกลุ่มของบุคลากรหลักเป็นสัญญาณที่รุนแรงสำหรับสถาบันวิจัยใดๆ ก็ตาม อดีต CEO Ali Farhadi, อดีต Chief Operating Officer Sophie Lebrecht และนักวิจัย Hanna Hajishirzi และ Ranjay Krishna จากสถาบันวิจัยปัญญาประดิษฐ์ Allen ได้ยืนยันแล้วว่าจะเข้าร่วม Microsoft

Ali Farhadi ได้ลาออกจากตำแหน่ง CEO เมื่อวันที่ 12 มีนาคม สิ้นสุดวาระการดำรงตำแหน่งสองปีครึ่ง เขาเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านคอมพิวเตอร์วิทัศน์ และเป็นศาสตราจารย์ที่ Paul G. Allen School of Computer Science & Engineering มหาวิทยาลัยวอชิงตัน Farhadi เคยร่วมก่อตั้งบริษัท spin-off ของสถาบันวิจัย Allen ชื่อ Xnor.ai ซึ่งถูก Apple เข้าซื้อกิจการในปี 2020

Hanna Hajishirzi เป็นผู้ร่วมรับผิดชอบโครงการโมเดลโอเพ่นซอร์ส OLMo และเป็นตัวแทนสถาบันวิจัยเข้าร่วมกิจกรรมหลายรายการในงานประชุม GTC เมื่อสัปดาห์ที่แล้ว เธอยังเป็นผู้ร่วมวิจัยหลักของโครงการ “Accelerating Science with Open Source Multimodal AI Infrastructure” มูลค่า 152 ล้านดอลลาร์ ซึ่งมีระยะเวลา 5 ปี

Ranjay Krishna เป็นผู้นำโครงการสำคัญหลายโครงการของสถาบันวิจัย รวมถึงโมเดลมัลติโมดัล Molmo และยังได้กล่าวสุนทรพจน์ในงานประชุม GTC เมื่อไม่นานมานี้

บุคลากรความสามารถเหล่านี้จะเข้าร่วมทีมซูเปอร์อินเทลลิเจนซ์ของ Microsoft ทั้งหมด ทีมนี้ซึ่งถูกจัดตั้งขึ้นโดย Mustafa Suleyman เมื่อเดือนพฤศจิกายนปีที่แล้ว ได้รับการสรรหานักวิจัยจำนวนมากจากบริษัทต่างๆ เช่น Google, Meta, OpenAI, Anthropic และยังคงดึงดูดบุคลากรจากสถาบันวิจัย Allen และมหาวิทยาลัยวอชิงตันอย่างต่อเนื่อง

Suleyman ได้ต้อนรับสมาชิกใหม่อย่างเปิดเผยบน LinkedIn และชื่นชม Farhadi ว่าเป็นผู้นำสถาบันวิจัยในการเผยแพร่โมเดลมากกว่า 100 รายการภายในหนึ่งปี ส่วน Hajishirzi นั้นเป็น “หนึ่งในนักวิจัยด้านการประมวลผลภาษาธรรมชาติที่ถูกอ้างอิงมากที่สุดในโลก” สำหรับ Lebrecht เขายืนยันถึงบทบาทของเธอในการขยายขนาดการดำเนินงานและงานโอเพ่นซอร์สของสถาบันวิจัย

Suleyman กล่าวว่าการเข้าร่วมของพวกเขาจะช่วยให้ Microsoft ก้าวหน้าในภารกิจ “Human-Centered Superintelligence” มุ่งมั่นสร้างระบบ AI ที่ปลอดภัย ควบคุมได้ และทรงพลังยิ่งขึ้น Farhadi ยังตอบกลับบน LinkedIn ว่า ตื่นเต้นที่ได้เข้าร่วม Microsoft

การจากไปเป็นกลุ่มของทีมแกนหลักไม่ต้องสงสัยเลยว่าเป็นผลกระทบครั้งใหญ่ต่อสถาบันวิจัย Allen และสาเหตุหลักที่แท้จริงชี้ไปที่ปัญหาเรื่อง เงินทุน

Bill Hilf ประธานคณะกรรมการสถาบันวิจัย เปิดเผยว่า Farhadi มีความมุ่งมั่นที่จะทำวิจัยในพื้นที่ล้ำสมัยของ AI แต่บริษัทอย่าง OpenAI, Google ลงทุนหลายหมื่นล้านดอลลาร์เพื่อฝึกฝนโมเดลระดับแนวหน้า สำหรับองค์กรไม่แสวงหาผลกำไรที่พึ่งพาเงินทุนการกุศลแล้ว เป็นเรื่องยากที่จะระดมทรัพยากรในระดับเดียวกันเพื่อพัฒนาโมเดลโอเพ่นซอร์สเต็มรูปแบบที่สามารถแข่งขันกับยักษ์ใหญ่เหล่านี้ได้

Hilf ยอมรับว่าการแข่งขันกับบริษัทเทคโนโลยียักษ์ใหญ่ในระดับสูงสุดของการพัฒนาโมเดลขนาดใหญ่ ได้กลายเป็นเรื่องที่ยากอย่างยิ่ง ตัวอย่างเช่น ค่าใช้จ่ายในการฝึกโมเดลระดับ GPT-4 ประมาณการอยู่ที่ 100 ถึง 200 ล้านดอลลาร์ ในขณะที่ค่าใช้จ่ายในการฝึกโมเดลระดับแนวหน้าในปัจจุบันสูงถึงหลายร้อยล้านดอลลาร์

เพื่อเปรียบเทียบ โครงการ OMAI ที่สถาบันวิจัย Allen มีส่วนร่วม แม้จะได้รับเงินสนับสนุน 152 ล้านดอลลาร์เป็นเวลา 5 ปี แต่เป็นเงินทุนเฉพาะสำหรับหลายสถาบันที่แบ่งปันกัน โดยเฉลี่ยประมาณ 30 ล้านดอลลาร์ต่อปี ซึ่งแตกต่างจากเงินลงทุนของยักษ์ใหญ่อย่างมีนัยสำคัญ

สาเหตุที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้นอยู่ที่การปรับเปลี่ยนกลยุทธ์ของแหล่งเงินทุนหลัก สถาบันวิจัยได้รับเงินทุนจาก Vulcan ของ Paul Allen ในช่วงแรก และได้รับการสนับสนุนอย่างต่อเนื่องจาก “Science and Technology Endowment” ขนาด 3.1 พันล้านดอลลาร์ที่จัดตั้งขึ้นจากมรดกของเขา ในปี 2024 หลังจาก Dr. Lynda Stuart เข้ารับตำแหน่ง CEO ของมูลนิธินี้ กลยุทธ์การให้ทุนได้เปลี่ยนแปลงไปอย่างเห็นได้ชัด

Dr. Stuart ซึ่งมีพื้นหลังด้านวิทยาศาสตร์การแพทย์ มีแนวโน้มที่จะให้ทุนสนับสนุนโครงการที่มีการประยุกต์ใช้ทางวิทยาศาสตร์ที่ชัดเจนและมีผลกระทบทางสังคมที่สามารถวัดผลได้ แทนที่จะลงทุนจำนวนมากในการวิจัยพื้นฐานของโมเดลระดับแนวหน้า ตามรายงานข่าว ตั้งแต่ปี 2026 เป็นต้นไป รูปแบบการให้ทุนของมูลนิธิแก่สถาบันวิจัยจะเปลี่ยนจากการให้เงินสนับสนุนรายปีแบบภาพรวม ไปเป็นการให้ทุนตามข้อเสนอโครงการเฉพาะ

การเปลี่ยนแปลงนี้หมายความว่าสถาบันวิจัยจำเป็นต้องขอรับเงินทุนบ่อยครั้งขึ้น และต้องระบุผลงานที่สามารถส่งมอบได้และตัวชี้วัดผลกระทบในแต่ละระยะอย่างชัดเจน สำหรับการพัฒนาโมเดลพื้นฐานโอเพ่นซอร์สที่มีวงจรยาวและผลตอบแทนเชิงพาณิชย์ไม่ตรง ความไม่แน่นอนและต้นทุนในการขอรับเงินทุนจะเพิ่มขึ้นอย่างมาก มีแหล่งข่าวเปิดเผยว่า คาดว่าเงินทุนในอนาคตจะโน้มเอียงไปทางด้านการประยุกต์ใช้ AI มากกว่าการสร้างโมเดลพื้นฐานโอเพ่นซอร์ส ซึ่งอธิบายได้ว่าทำไมนักวิจัยที่มุ่งเน้นการพัฒนาโมเดลจึงเลือกที่จะจากไป

ธงโอเพ่นซอร์ส AI สะเทือน

หลังจากข่าวแพร่ออกไป บนแพลตฟอร์มโซเชียลเต็มไปด้วยเสียงถอนหายใจ มีความคิดเห็นกล่าวว่านี่คือ “การล่มสลายของธงโอเพ่นซอร์ส AI สุดท้ายของสหรัฐอเมริกา”

ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา สถาบันวิจัย Allen ได้ลงทุนอย่างมหาศาลในโมเดลขนาดใหญ่ “โอเพ่นซอร์สเต็มรูปแบบ” อย่างแท้จริง ชุด OLMo ของสถาบันไม่เพียงเปิดให้น้ำหนักโมเดล (model weights) เท่านั้น แต่ยังเปิดเผยโค้ดทั้งหมด ตั้งแต่การประมวลผลข้อมูล การฝึกล่วงหน้า (pre-training) การปรับแต่ง (fine-tuning) ไปจนถึงการประเมินผล รวมถึงการตั้งค่า (configurations) และจุดตรวจสอบกลาง (intermediate checkpoints) และยังคงใช้สัญญาอนุญาต Apache 2.0 ที่เป็นมิตรกับนักพัฒนาตลอดมา

ชุด OLMo 3 (รวมขนาดพารามิเตอร์ 7B และ 32B) ที่เผยแพร่ในเดือนพฤศจิกายน 2025 ได้เพิ่มความโปร่งใสมากขึ้น โดยให้ “กระบวนการโมเดล (model pipeline)” ที่สมบูรณ์และเครื่องมือ OlmoTrace เวอร์ชันอัปเกรด ซึ่งอนุญาตให้นักวิจัยสามารถติดตามการตัดสินใจในการฝึกและอิทธิพลของข้อมูลที่อยู่เบื้องหลังขั้นตอนการให้เหตุผล (inference steps) ของโมเดลได้ ดังนั้น OLMo มักถูกกล่าวถึงร่วมกับโมเดลอย่าง Llama, Mistral ว่าเป็นเสาหลักสำคัญในวงการโอเพ่นซอร์ส และได้รับการยกย่องเนื่องจากมีความโปร่งใสสูงกว่า

ปัจจุบัน สถานะเชิงกลยุทธ์ของโครงการที่เป็นแบบอย่างนี้ถูกสั่นคลอน ก่อให้เกิดการอภิปรายอย่างกว้างขวางและ “การไว้อาลัยไซเบอร์” ในชุมชนโอเพ่นซอร์ส

ยังมีมุมมองที่คิดว่านี่สะท้อนถึงความท้าทายทางเศรษฐกิจของการพัฒนาโมเดลโอเพ่นซอร์สระดับสูงสุดอย่างต่อเนื่องด้วยโมเดลที่ไม่แสวงหาผลกำไร

ปัจจุบัน สถาบันวิจัยได้แต่งตั้ง Pete Clark สมาชิกผู้ก่อตั้ง เป็น CEO ชั่วคราว Clark กล่าวว่าสถาบันวิจัยยังคงมุ่งมั่นต่อพันธกิจของตน รวมถึงความร่วมมือกับ National Science Foundation และ Nvidia รวมถึงโครงการ OMAI

ภูมิทัศน์โอเพ่นซอร์ส AI เปลี่ยนแปลง

เหตุการณ์นี้ยังสะท้อนให้เห็นถึงวิวัฒนาการของภูมิทัศน์โอเพ่นซอร์ส AI ทั่วโลก ในสหรัฐอเมริกา แรงหลักโอเพ่นซอร์สมีรูปแบบที่แตกต่างกัน: ชุด LLaMA ของ Meta โน้มเอียงไปทาง “การเปิดแบบควบคุมได้ (Controlled Openness)”, Gemma ของ Google ไม่ได้เปิดเผยกระบวนการฝึกทั้งหมด, โครงการขับเคลื่อนโดยชุมชนของ Hugging Face ขาดทรัพยากรการฝึกขนาดใหญ่, ชุด Nemotron ของ Nvidia ให้บริการระบบนิเวศฮาร์ดแวร์ของตนมากกว่า

ในทางตรงกันข้าม จีนมีความก้าวหน้าอย่างรวดเร็วในด้านโมเดลโอเพ่นซอร์ส โดยโมเดลบางส่วนมีประสิทธิภาพแซงหน้าและขยายความได้เปรียบอย่างต่อเนื่อง การปรับกลยุทธ์ของสถาบันวิจัย Allen อาจเร่งความเร็วของช่องว่างการพัฒนาในด้านโอเพ่นซอร์ส AI ระหว่างจีนและสหรัฐอเมริกาให้มากขึ้นไปอีก

บนแพลตฟอร์ม API ของ OpenRouter ปริมาณการเรียกใช้จากโมเดลขนาดใหญ่ของจีนในช่วงสามสัปดาห์ที่ผ่านมาได้เกินจากสหรัฐอเมริกาอย่างต่อเนื่อง และแข่งขันอย่างดุเดือดกับโมเดลปิด (closed-source) ชั้นนำ

รายงานวิจัยร่วมของ MIT และ Hugging Face ชี้ให้เห็นว่าในช่วงปีที่ผ่านมา 17.1% ของการดาวน์โหลดโมเดลโอเพ่นซอร์สทั่วโลกมาจากโมเดลของจีน ซึ่งเป็นสัดส่วนที่เกินสหรัฐอเมริกาเป็นครั้งแรก

บริษัทสตาร์ทอัพหลายแห่งในสหรัฐอเมริกายังเริ่ม “พึ่งพา” โมเดลโอเพ่นซอร์สของจีนอย่างเงียบๆ ในการสร้างผลิตภัณฑ์ โดยการเลือกเทคโนโลยีของพวกเขาโน้มเอียงไปทางโมเดลจีนมากขึ้น

ตัวอย่างเช่น โมเดลใหม่ Composer 2 ที่ Cursor เผยแพร่เมื่อสัปดาห์ที่แล้ว ถูกเปิดเผยว่าสร้างบนพื้นฐานของ Kimi K2.5; บริษัทสตาร์ทอัพอีกแห่ง Deep Cogito ที่เผยแพร่ Cogito v2.1 เมื่อปีที่แล้ว ก็ถูกชี้ว่าฐานโมเดล (base model) ของมันคือ DeepSeek กรณีศึกษาเหล่านี้ยืนยันความสามารถทางเทคนิคของโมเดลโอเพ่นซอร์สจีนจากด้านข้าง

เปลวไฟแห่งโอเพ่นซอร์สยังไม่มอดดับ แต่พลังนำกำลังเปลี่ยนมือ การพัฒนาโอเพ่นซอร์ส AI ได้เข้าสู่ “เวลาจีน” อย่างสมบูรณ์แล้ว

ลิงก์อ้างอิง:
[1] https://www.geekwire.com/2026/microsoft-hires-former-ai2-ceo-ali-farhadi-and-key-researchers-for-suleymans-ai-team/
[2] https://x.com/i/trending/2036565214154625310

— จบ —

⚠️ หมายเหตุ: เนื้อหาได้รับการแปลโดย AI และตรวจสอบโดยมนุษย์ หากมีข้อผิดพลาดโปรดแจ้ง

☕ สนับสนุนค่ากาแฟทีมงาน

หากคุณชอบบทความนี้ สามารถสนับสนุนเราได้ผ่าน PromptPay

SCAN TO PAY WITH ANY BANK