บทสนทนากับหวัง เสี่ยว แห่ง Jiuhe: 90% ของบริษัทเอมบอดีด์อินเทลลิเจนซ์ไม่มีอนาคต ตลาดมีที่ว่างเพียง 3-5 บริษัท

เทียน เหยี่ยนหลิน รายงานจาก เอาเฟย์ซื่อ

ต้นปี 2026 วงการ Embodied AI (ปัญญาประดิษฐ์เชิงกายภาพ) ได้รับเงินทุนมหาศาลอีกครั้ง

ท่ามกลางกระแสเงินทุนที่วุ่นวาย นักลงทุนที่สามารถตัดสินใจอย่างมืออาชีพและกำหนดแนวโน้มระยะยาวได้มีเพียงหยิบมือ และหวัง เสี่ยว เป็นหนึ่งในนั้น

กว่า 10 ปีก่อนที่ AI จะกลายเป็นเทรนด์ เขาได้นำทีม Jiuhé Ventures ลงทุนในแวดวงที่เกี่ยวข้องกับ AI ตั้งแต่เนิ่นๆ เมื่อกรอบพื้นฐานของโมเดลใหญ่ยังไม่เป็นที่สนใจในอุตสาหกรรม เขาก็ลงทุนใน OneFlow ซึ่งต่อมากลายเป็นเฟรมเวิร์กการคำนวณ AI แรกของโลกที่มุ่งเน้นโมเดลใหญ่และข้อมูลขนาดใหญ่ เมื่อ Embodied AI ยังเป็นหัวข้อเล็กๆ ในวงการ VC เขาก็ลงทุนหนักใน Zibian Robotics ซึ่งต่อมาเป็นบริษัท Embodied AI แห่งเดียวในจีนที่ได้รับเงินทุนจากทั้ง ByteDance, Alibaba และ Meituan

Songyan Dynamics ที่ปรากฏตัวในงาน Spring Festival Gala ปีนี้ หวัง เสี่ยว ก็เป็นหนึ่งในนักลงทุนรุ่นแรกเช่นกัน วันที่เราพบเขาที่ QuantumBit เขาเพิ่งประชุมกับเจียง เจ๋อหยวน ผู้ก่อตั้ง Songyan Dynamics เสร็จ

ถ้าคุณเหยียบแมวในที่มืด มันจะร้อง

ในอดีต หวัง เสี่ยว เคยอธิบายสัญชาตญาณการจับโอกาสของตัวเองแบบนี้

ก่อนจะเป็นผู้ผลักดันเบื้องหลังโครงการ Embodied AI เหล่านี้ เขาเป็นที่รู้จักในฐานะหนึ่งใน “เจ็ดดาบล้ำค่า” ทีมผู้ก่อตั้ง Baidu เขามีส่วนร่วมอย่างลึกซึ้งในการพัฒนาระบบค้นหารุ่นแรกของ Baidu และชื่อของเขากลายเป็นความทรงจำร่วมของคนรุ่นอินเทอร์เน็ตยุคแรก

พื้นหลังทางเทคนิคที่แข็งแกร่ง ทำให้หลังจากออกจาก Baidu เขากลายเป็นนักลงทุนสายเทคนิคที่วงการ VC ยอมรับ ตั้งแต่ก่อตั้ง Jiuhé Ventures ในปี 2011 เป็นเวลา 15 ปี เขานำทีมยึดมั่นการลงทุนระยะเริ่มต้นในแวดวงเทคโนโลยี ลงทุนในโครงการอัจฉริยะหลายสิบโครงการ รวมถึง Digua Robotics ผู้ให้บริการฐานฮาร์ดแวร์และซอฟต์แวร์หุ่นยนต์ทั่วไป, Moying Technology ระบบฐานและโครงสร้างพื้นฐาน Embodied AI สำหรับอุตสาหกรรม, Fuzhi Technology ผู้ผลิตและพัฒนาหุ่นยนต์เพื่อน陪伴, Aoshark Intelligent บริษัทเทคโนโลยีหุ่นยนต์โครงกระดูกภายนอก, Momenta ยูนิคอร์นรถยนต์ขับเคลื่อนอัตโนมัติ, และ Tanji Technology แพลตฟอร์มเอเจนต์อัจฉริยะโมเดลใหญ่ เป็นต้น

ขณะที่คนภายนอกคิดว่า Jiuhé ตัดสินใจลงทุนจากการศึกษาทางเทคนิคเชิงลึก หวัง เสี่ยว กลับส่ายหัว:

“ผมมักเตือนเพื่อนร่วมงานว่า การเข้าใจเทคโนโลยีสำคัญมาก แต่ไม่ควรศึกษารายละเอียดมากเกินไปเหมือนผู้เชี่ยวชาญ สิ่งที่สำคัญกว่าคือการตัดสินทิศทางการพัฒนาของเทคโนโลยีและแนวโน้มใหญ่ๆ ให้ถูกต้องในภาพรวม”

เพราะการเข้าใจเทคโนโลยีมากเกินไปอาจทำให้ลงทุนไม่ได้ “รู้สึกว่าทุกที่เต็มไปด้วยหลุมบ่อ ฮ่าๆ” หวัง เสี่ยว กล่าว เหมือนกับการจ้องปลายเข็มนานเกินไป จนมองผ้าทั้งผืนไม่ชัด ยิ่งเป็นแวดวงที่คุ้นเคย ยิ่ง容易 “มืดบอด” นี่คือปรัชญาการลงทุนของเขา

แม้จะเป็นนักลงทุนอาวุโสแล้ว หวัง เสี่ยว ก็มีช่วงที่เหยียบหางแมวแต่ไม่ได้ยินเสียงแมวร้อง การดูคนผิด พลาดโครงการ เป็นเรื่องปกติ เขาไม่ปิดบังผลงานที่ไม่光辉 นี้ การเปลี่ยนแปลงของอุตสาหกรรมเทคโนโลยีและสภาพแวดล้อมการลงทุน ทำให้เขาคุ้นเคยกับ “การเปลี่ยนแปลง” มานานแล้ว

ในอดีตเป็นกองทุนดอลลาร์, LP ส่วนบุคคล และตลาดเป็นผู้นำ ลงทุนหนักในแทร็กที่ดึงผู้ใช้ได้เร็ว เช่น การบริโภค อินเทอร์เน็ต หลายสถาบันไม่ลงทุนในบริษัทเทคโนโลยี และ IPO ก็รวมตัวกันในตลาดหุ้นสหรัฐฯ ปัจจุบันเป็นกองทุนหยวนและรัฐเป็นผู้นำ มุ่งเน้นแทร็กเทคโนโลยี IPO เน้นที่ฮ่องกงและ STAR Market ของ A-share

“น่าสนใจมาก” ท่ามกลางการเปลี่ยนแปลง หวัง เสี่ยว ในช่วงหลายปีมานี้ก็ควบคุมความอยากทำให้กองทุนใหญ่ขึ้น นี่เป็นอีกหนึ่งปรัชญา

ก่อนปีใหม่ เราเห็นปฏิทินเทพเจ้าแห่งความมั่งคั่งบนผนังออฟฟิศ Jiuhé ที่เชิญมาจาก “วัดเทพเจ้าแห่งความมั่งคั่งอันดับหนึ่งใต้หล้า” ที่หางโจว

QuantumBit: คุณยังเชื่อเรื่องโชคลางอยู่เหรอ?
หวัง เสี่ยว: ก็ไม่ถึงกับไม่เชื่อเลย การทำนายดวงบางอย่างก็ค่อนข้างแม่น แต่ไม่ได้หมายความว่าผมจะต้องเดินตามทางนั้น ผมทำการลงทุนไม่ดูราศีเกิดของคู่สนทนา

เพื่อนร่วมงานของหวัง เสี่ยว บอกเราว่า เขาไม่ได้ให้สัมภาษณ์ยาวนานมานานแล้ว ครั้งนี้ เขาได้ให้การตัดสินและความคิดเห็นเกี่ยวกับ Embodied AI และอุตสาหกรรม AI:

• ฟอง估值ของ Embodied AI จะแตกเมื่อไหร่?
• หุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์จะเข้าสู่ครัวเรือนทั่วไปอีกนานแค่ไหน?
• บริษัทสตาร์ทอัพ Embodied AI ที่เกิดขึ้นทีหลังยังมีโอกาสไหม?
• จะเข้าไปมีส่วนร่วมในโครงการดีๆ ในระยะเริ่มต้นได้อย่างไร?
• มองกระแส IPO ของ Embodied AI ที่กำลังจะมาถึงอย่างไร?
• เงินแบบไหนที่ Jiuhé Ventures ยืนยันไม่รับ?
• ……

ต่อไปนี้คือบันทึกการสัมภาษณ์ (มีการตัดต่อโดยไม่เปลี่ยนความหมายเดิม):

ที่ที่มีฟอง才有เบียร์ที่อร่อยที่สุด

QuantumBit: เริ่มสนใจแทร็ก Embodied AI ตั้งแต่เมื่อไหร่?

หวัง เสี่ยว: เราเริ่มสนใจเมื่อแทร็กนี้ยังไม่เรียกว่า Embodied AI ตอนนั้นเรียกว่า collaborative robot เป็นต้น เราเริ่มลงทุนบริษัทแรกคือ Moying Technology ประมาณ 8-9 ปีก่อน

QuantumBit: คาดการณ์ได้อย่างไรว่าอาจเป็นอุตสาหกรรมที่บูม?

หวัง เสี่ยว: ตอนนั้นเรามั่นใจว่านี่เป็นอุตสาหกรรมที่มีจินตนาการ ดูหนังไซไฟทุกเรื่องมีแนวคิดหุ่นยนต์ การให้หุ่นยนต์ช่วยมนุษย์ทำงานเป็นหนึ่งในความฝันของมนุษย์ แต่ไม่คิดว่ามันจะถูกเร่งให้成熟เร็วขนาดนี้

QuantumBit: ไม่ได้ลงทุน Unitree Robotics เสียใจไหม?

หวัง เสี่ยว: เราเห็น Unitree เร็วกว่านั้น ตอนนั้นทำแค่หุ่นยนต์สุนัข ผมบอกให้เพื่อนร่วมงานที่รับผิดชอบรีบลงทุน บอกสองสามครั้ง แต่ด้วยเหตุผลหลายประการ lead investor ตอนนั้นถอนตัว

ไม่ได้ลงทุนไม่ต้องเสียใจ ลงทุนได้ก็ไม่ต้องดีใจ การลงทุนเป็นการตัดสินใจเชิงโครงสร้างระยะยาว ไม่ควร计较得失จากโครงการเดียว

QuantumBit: ความเสียใจระดับนี้ เทียบกับพลาด ofo เมื่อก่อนเป็นอย่างไร?

หวัง เสี่ยว: ofo ไม่ใช่พลาด โชคดีที่หลบพ้น

QuantumBit: ตอนนี้ดูก็เป็นอย่างนั้นจริงๆ แต่ความรู้สึก ณ จุดนั้นล่ะ?

หวัง เสี่ยว: ตอนนั้นก็คิดว่าตัวเองตัดสินผิดหรือเปล่า แต่ผมรู้สึกเสมอว่าโมเดลนั้นทำกำไรเชิงพาณิชย์ได้ยาก จริงๆ แล้ว บางโครงการที่ทำถูก คุณจะรู้สึกถึงจุดนั้น ข้อมูลทุกอย่างบอกคุณว่าเขาถูก โครงการที่ไม่สำเร็จก็รู้สึกได้ ผู้ก่อตั้งทำงานหนักมาก แต่ก็ไม่ค่อยจะ行

QuantumBit: โครงการที่ล้มเหลวมีลักษณะร่วมอะไรบ้าง?

หวัง เสี่ยว: เช่น ทิศทางที่เลือกอาจไม่มีพลังขับเคลื่อน (势能) มากพอ หรือข้อจำกัดของผู้ก่อตั้งค่อนข้างมาก เรียนรู้และเปลี่ยนแปลงได้ยาก หรืออาจเป็นคนที่ยึดติดตัวเองมาก ฟังความคิดเห็นคนอื่นไม่เข้า สรุปคือปัญหาหลากหลาย

QuantumBit: มองฟอง估值ของแทร็ก Embodied AI อย่างไร?

หวัง เสี่ยว: โดยพื้นฐาน VC กำลังใช้估值ปัจจุบันซื้อความฝันในอนาคต โครงการ VC ทุกโครงการจากมุมมองตัวเลขบางอย่างล้วนเป็นฟอง เหมือนดื่มเบียร์ต้องมีฟอง ที่ที่มีฟอง才有เบียร์ที่อร่อยที่สุด ถ้าฟอง都不起 แสดงว่าเบียร์นี้มีปัญหา

ตอนนี้ดู Embodied AI ในตลาดรองก็มีฟอง估值ค่อนข้างมาก อาจผันผวนรุนแรงตามอารมณ์ตลาด ฟองแบบนี้ต้องระวัง แต่ฟองในตลาดแรก พูดตรงๆ คือนักลงทุนเป็นคน消化 แค่ทำให้ตลาดแรกพัง

QuantumBit: คุณเคยพูดว่า “ฟองเทคโนโลยีที่เหมาะสมสามารถผลักดันความก้าวหน้าของอุตสาหกรรมได้” Jiuhé จะยอมให้โครงการมี溢价估值ได้มากแค่ไหน?

หวัง เสี่ยว: เรายังคงพยายามลงทุนระยะเริ่มต้น ฟองจะไม่ใหญ่เกินไป แม้ผู้ก่อตั้งจะเก่งมาก 估值ถึง 100 ล้านหรือ 200 ล้านดอลลาร์ ก็ยังควบคุมได้相对 แต่ฟองระยะหลังถูก吹上了天 จริงๆ ตอนนั้นไม่พูดถึง PE, PS เลย 估值พุ่งถึง PS หลักพันเท่า จริงๆ ยาก办 มันจะกลับสู่ปกติเสมอ

QuantumBit: บริษัท Embodied AI หลายแห่งมีข่าว股改ล่าสุด สำหรับกระแส IPO ของ Embodied AI ที่อาจมาถึง คุณมีข้อสังเกตอะไร?

หวัง เสี่ยว: ดี啊 บริษัทที่มีความสามารถยิ่ง上市เร็วยิ่งดี ความฝันในตลาดแรกต้อง变现ในตลาดรอง และเมื่อมี feedback บวก แวดวงเทคโนโลยีอื่นๆ ของจีนก็พัฒนารวดเร็วขึ้น

แน่นอน การ上市เร็วเกินไปก็มีปัญหา เช่น ผลงานถึงเกณฑ์หรือไม่ สถานการณ์兑现หรือยัง สุดท้ายก็จะเหลือบริษัทที่ทำงาน扎实จริงๆ

QuantumBit: คุณอยากให้บริษัทที่คุณลงทุน对待上市อย่างระมัดระวัง หรือเร่ง推进更快?

หวัง เสี่ยว: พูดจริง ผมก็ตัดสินใจ不了 โดยพื้นฐาน การ上市คือ leverage ทุน ถ้าคนอื่นมี leverage คุณไม่มี 怎么办? คนอื่นนั่งรถแล้ว คุณยังวิ่งอยู่ อยากได้ที่หนึ่ง? เป็นไปไม่ได้

เงื่อนไขของการแข่งขันคือทุกคนอยู่บนแพลตฟอร์มเดียวกัน พูดสุดท้าย นี่根本不是公司主观想不想的问题 ถ้าอยากแข่งขัน คนอื่นทำอย่างไร คุณต้องทำตาม เพราะทรัพยากรในมือแต่ละคนไม่เหมือนกัน มีทรัพยากร更多才能发展得更长久

Embodied ยังไม่彻底疯狂

QuantumBit: เทียบกับแทร็กที่คุณเคยลงทุน Embodied AI มีอะไรพิเศษ?

หวัง เสี่ยว: นี่เป็นเรื่อง结合ฮาร์ดแวร์และซอฟต์แวร์ ดังนั้นทั้งฮาร์ดแวร์และซอฟต์แวร์ต้องแข็งแกร่ง และต้องปรับให้เหมาะกับสถานการณ์ แต่ความพิเศษของแทร็กนี้คือ ทุกคนมองว่าเป็นโอกาสใหญ่ที่สุดต่อไปหลังจากรถยนต์ คาดหวังสูงมาก มองว่าเป็นหนึ่งใน terminal ที่ใหญ่ที่สุด

QuantumBit: ตอนนี้รถยนต์เข้าสู่ครัวเรือนทั่วไปแล้ว หุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์จะเข้าสู่ครัวเรือนทั่วไปอีกนานแค่ไหน?

หวัง เสี่ยว: 5 ถึง 10 ปี

QuantumBit: จากจำนวนและความเร็วการเติบโตของบริษัท ตอนนี้有点像疯狂初期ของ mobile internet ไหม?

หวัง เสี่ยว: ยังไม่ถึง ตอนนั้น Didi ระดมทุนเท่าไหร่? อุดหนุนเท่าไหร่? ผมว่า Embodied AI ยังไม่ถึงระดับนั้น และฮาร์ดแวร์กับโมเดลอินเทอร์เน็ตไม่เหมือนกัน 不可以简单类比

QuantumBit: แต่ Embodied AI ก็发展เร็ว นี่จะ带来ความเสี่ยงอะไร?

หวัง เสี่ยว: พูดประโยชน์ก่อน มันทำให้หุ่นยนต์เข้าสู่ครอบครัวหรือสถานการณ์ใช้งานได้เร็ว ความเสี่ยงคือบริษัทกว่า 100 แห่งนี้不会都活着 สุดท้ายอาจเหลือแค่ 3-5 แห่ง

สำหรับผม ความเสี่ยงคือ有没有投中这三五家 นี่คือความเสี่ยงที่มาพร้อมการ创业、创新 เงินทุนหรือทรัพยากรกว่า 90% จะถูกเสียสละ 没办法的事

QuantumBit: นี่หมายความว่าบริษัทสตาร์ทอัพที่ออกมาทีหลัง都没机会了?

หวัง เสี่ยว: ไม่มี นอกจากเกิดการเปลี่ยนแปลง范式เทคโนโลยีใหม่ ทำไม ChatGPT ถึง厉害? เพราะสร้าง范式เทคโนโลยี全新基于 Transformer

只有在技术范式发生变革时，小公司才有机会 มิฉะนั้น การแข่งขันบนแทร็ก现有 拼的必然是资金实力、人才密度、上市能力和整体吸引力

QuantumBit: บริษัทที่คุณลงทุนเหล่านี้ สุดท้าย能留在仅有的三五家之中吗?

หวัง เสี่ยว: ตอนนี้พวกมัน至少处于前10名的位置

QuantumBit: บริษัทเหล่านี้要想冲进前五，需要做到什么?

หวัง เสี่ยว: 需要在特定场景的闭环上做得更深入、更细致，同时资本运作也不能掉队，各方面能力都要强

QuantumBit: คุณ所说的场景闭环，主要是面向企业 (to B) หรือผู้บริโภค (to C)?

หวัง เสี่ยว: Songyan Dynamics แน่นอน更偏向 to C; Zibian ปัจจุบัน to C และ to B 的业务都有涉及

QuantumBit: บริษัท Embodied AI to B และ to C ตลาดไหน空间更大?

หวัง เสี่ยว: ระยะยาว แน่นอนตลาด to C 更大

QuantumBit: 这似乎和我目前听到的一些观点不太一样

หวัง เสี่ยว: 所有问题的答案都随时间而变化 以电脑为例 อุตสาหกรรมคอมพิวเตอร์กับคอมพิวเตอร์ส่วนบุคคล ตลาดไหน更大? ระยะสั้น แน่นอนตลาดระดับอุตสาหกรรม to B 更大

但拉长时间维度，最终个人电脑、to C 的市场规模更大 โทรศัพท์มือถือก็发展เช่นเดียวกัน 核心在于你站在哪个时间窗口、哪个维度去衡量

หุ่นยนต์ฮิวแมนนอยด์ก็逻辑เดียวกัน

⚠️ หมายเหตุ: เนื้อหาได้รับการแปลโดย AI และตรวจสอบโดยมนุษย์ หากมีข้อผิดพลาดโปรดแจ้ง